Samen kilometers maken voor de vrede – van Amsterdam naar Jeruzalem. Waarom zou je dat doen en heeft het eigenlijk zin? Ik nam de proef op de som. Al wandelend ontdek ik de vrede in mezelf én een diepe verbinding met anderen.

Ik moet bekennen dat ik nog nooit in mijn leven heb meegedaan aan een demonstratie. Klimaatmarsen, de Rode Lijn, bezettingen op de A12… ik laat de oproepen met een licht schuldgevoel aan mij voorbijgaan. Te druk, te massaal, te luid? Bij de uitnodiging voor de Peacewalk, voel ik tot mijn eigen verrassing een instant JA. Op deze interreligieuze vredesmars lopen mensen vanuit verschillende hoeken in Europa naar Jeruzalem via de Jerusalem Way, het langste vredespad ter wereld. Hun missie: samen onderzoeken wat vrede betekent. Hoe dit zal uitpakken, of het zin heeft…? Initiatiefnemer en theoloog Rikko Voorberg weet het ook niet. De oorlog in Israël die op 7 oktober 2023 begon, was voor hem de aanleiding om in beweging te komen. Het motto ‘zullen we het anders maar gewoon gaan doen?’, van de stichting PopUpWerk waar hij artistiek leider is, deed de rest.  

Op zaterdag 25 april begeef ik mij naar de Dominicuskerk in Amsterdam, voor de vertrekceremonie van het Nederlandse deel van de route. Hoewel de binnenstad om 10 uur ’s ochtends al aardig druk is met toeristen, pik ik de aanstaande pelgrims er zo uit. Ik spot een ouder stel – grote backpacks, brede lach en wit gehaakte sjaal met het woord PEACE- en volg hen naar de kerk. Op een straathoek naast de ingang spelen de Funky Monks gitaarliedjes op een Perzisch tapijtje. De stemming zit er gelijk in. Voor ik het weet krijg ik een microfoon onder mijn neus: de Peacewalk Podcast. Waarom ik vandaag op pad ga? Dat antwoord moet ik nog even schuldig blijven. Ik hoop daar vandaag achter te komen en steek mijn licht eerst maar eens op bij anderen.

Monniken op blote voeten

Yolanda ken ik vanuit de traditie van Thich Nhat Hanh, Vietnamese zenmonnik en vredesactivist. Terwijl we samen de kerk binnenlopen, vertelt ze hoe de Walk for Peace in de Verenigde Staten haar inspireerde. Een twintigtal Theravadamonniken ondernam een boeddhistische pelgrimage voor vrede van Texas naar Washington. “Veelal blootvoets, in de winter, met nauwelijks bagage. In het begin moesten ze onderweg vragen om een slaapplek en eten. Al gauw ging hun actie viral en werden ze overal uitgenodigd.”

Dit initiatief heeft veel mensen geraakt, ook Yolanda: “Zelf krijg ik er tranen van in mijn ogen. Het biedt een tegenwicht aan dat machteloze gevoel: ‘Er vallen bommen en dat is nou eenmaal zo’. Dít is wat we kunnen doen: samen een liefdevolle, vredige energie in de wereld brengen.” Ook vandaag ervaart ze ontroering. “In de Peacewalk app zag ik vanuit het hele land berichten binnenkomen van mensen die in alle vroegte op de trein stapten om vandaag samen te komen. Daarmee zeggen ze: wij willen iets anders laten zien.”

Verlangen naar vrede

Voorganger van de Dominicus Arjan Broers houdt vandaag voor het eerst op wandelschoenen zijn verhaal in de kerk. Hij spreekt van een hartstochtelijk verlangen naar vrede als drijfveer voor deze mars. “We geven daar uitdrukking aan in een ‘zoekend lopen’. Want bijdragen aan vrede, hoe doe je dat precies?”

In de ceremonie wordt uiting gegeven aan dit diepe verlangen. In getuigenissen en de bloedstollende klaagzang van een Syrische zanger weerklinkt de pijn van oorlog. Een derwisj danseres in een wijde witte jurk tolt rondjes in het gangpad. Ze brengt de Flame of Hope binnen, internationaal symbool voor hoop en eenheid. Vervolgens steken we kaarsjes bij elkaar aan in de kerkbank en zingen Dona Nobis Pacem en Ohm Shalom Salaam. We eindigen met een gebed van dominee Broers waarin we samen de woorden uitspreken: “Hier ben ik.” Tot slot schrijven we een wens op een briefje voor een medepelgrim. Zo dansen, zingen en huilen we samen de vrede en eren het licht. Opeens weet ik waarom ik zo graag wilde aansluiten bij deze Peacewalk. Vanuit een verlangen om me weer thuis te voelen in de wereld.

Samenvatting van de vertrekceremonie in 18 minuten

In een lang wit lint door de binnenstad

Om klokslag twaalf stappen we het stralende licht van deze lentedag in. De klanken van de Funky Monks komen ons tegemoet: Imagine van John Lennon. Als een lang lint stromen de pelgrims door de smalle Spuistraat, grote witte veren en vredesvlaggen in de lucht gestoken. De bestemming van vandaag is Abcoude, maar eerst bewegen we ons door hartje Amsterdam. Via het fietspad steken we de Kalverstraat over, vervolgens het Rokin. Agenten fietsen mee op mountainbikes en leggen de verkeersstromen voor ons stil. Sommige Amsterdammers zitten daar niet op te wachten, getuige het getoeter en langs schietende fietsers. Bij mij begint de waarde te dagen van al die buttons, stickers, linten en vlaggen waarmee de pelgrims hun intentie voor vrede zichtbaar maken. Zo delen ze deze wens niet alleen met elkaar in een intieme setting, maar ook met de buitenwereld.

Ik loop op met Diana Vernooij, die zich vanuit de boeddhistische Zen Peacemakers aansloot en in boeddhistische kring mensen opriep om mee te doen. “Ik ben zowel actief in de christelijke kerk als de zenbeweging. Ik zoek graag de verbinding, dus toen ik over dit initiatief hoorde, dacht ik: let’s join!”

Ze ziet een duidelijke parallel met de Stille Rebellie acties, een initiatief van de Zen Peacemakers dat begon in Breda. Inmiddels komen mensen in verschillende steden samen om in de openbare ruimte te mediteren voor vrede. “In Amsterdam zitten we in stilte op het Beursplein. Veel mensen lopen voorbij en zullen denken: ik snap er niks van. Maar ik sta open voor vragen en deel flyers uit. De Peacewalk is eigenlijk een ‘stille actie’ in beweging. Ik vind het fijn dat we op deze manier onze innerlijke beoefening van vrede en gelijkmoedigheid naar buiten brengen.”

Kiezen voor het licht

Tegelijkertijd is de Peacewalk ook een beoefening op zich. Het idee is dat tijdens het wandelen gesprekken over vrede ontstaan tussen moslims en christenen, humanisten en idealisten. Want hoe doe je dat, zorgen voor meer vrede in jezelf en de wereld? De woorden van presentator en podcastmaker Giel Beelen, een van de sprekers in de kerk, echoën nog in mij na. “Ik ben Giel en ik heb veel fouten gemaakt”, begon hij zijn getuigenis. Hij kiest ervoor om zichzelf te vergeven, in plaats van te blijven hangen in schuldgevoel. Hij nodigt uit om met eenzelfde milde blik te kijken naar het donker in de wereld. “Wat je aandacht geeft groeit. Dus als je de hele dag bezig bent met het donker, draag je daar in zekere zin aan bij.”

Ik peil hoe mijn wandelgenoten hierover denken. Retthy is een ervaren pelgrim die graag lange tochten alleen maakt. Vandaag is anders, zegt ze. We lopen immers voor een gezamenlijk doel, om te laten zien dat het ook anders kan. “Het lijkt alsof iets alleen ‘nieuws’ mag heten, wanneer het slecht is. Lijden hoort bij het leven én tegelijkertijd is er ook heel veel goeds.” Diana herinnert mij aan een idee dat ik uit het boeddhisme ken: “Tijdens zulke bijeenkomsten kun je ervaren dat je meer deelt met je medemens dan je dacht: een basale goedheid. Onze intentie is om dat besef met deze tocht te voeden.”

Francine voegt vanuit haar ervaring met de Actieve Hoop community van Joanna Macy toe: “Voor mij draait het om veerkracht. Deze vredesmars geeft zo’n gevoel van verbinding: dat je er niet alleen voor staat. Dat helpt om je staande te houden in alles wat op je afkomt – met een open hart.”

Je kwetsbaar opstellen als pelgrim

Via het Waterlooplein lopen we richting Amstelstation en dan langzaam de stad uit. Ik ben benieuwd wat mensen beweegt om voor langere tijd met de Peacewalk mee te lopen. Deze ‘echte’ pelgrims zijn makkelijk te herkennen aan hun forse bepakking. Zoals Wim en zijn vrouw Savitri (beide 80), die zich een maand hebben vrijgemaakt en van plan zijn om 600 kilometer mee te lopen. Op advies van de organisatie hebben ze matjes en slaapzakken bij zich voor de overnachtingen in Duitsland. “Maar we kijken per dag hoe het gaat,” zegt Wim.

Hij vervolgt: “Er zijn genoeg redenen om niet mee te gaan. Wij hebben een grote moestuin, normaal gesproken gaan we niet weg in mei. Maar er is zoveel verdriet in de wereld. En angst, die omgezet wordt in woede. Er moet een andere manier zijn om hiermee om te gaan. Soms moet je gewoon iets doen, zonder je af te vragen wat de zin ervan is.”

Het is best een stap om mee te gaan, meent Diana. “Het vraagt vertrouwen om je open te stellen voor wat zich aandient. We zijn gewend om onze eigen materiële zekerheden voorop te stellen, als pelgrim doorbreek je dat patroon.” Zelf loopt ze weliswaar alleen vandaag mee, maar vanuit de Zen Peacemakers nam ze deel aan straatretraites: vijf dagen als dakloze overleven, waarbij je bedelt om geld voor eten.

“Deze Peacewalk draait ook niet om het bezoeken van mooie plekken met luxe overnachtingen,” vervolgt ze. “Het is geen verzorgde reis van B&B naar B&B. Soms staat er een bedje voor je klaar vanuit de organisatie, soms moet je jezelf redden. Dat vraagt een open, kwetsbare houding. Uitreiken naar je medemens: heb jij misschien een plek waar we vanavond droog kunnen slapen? We zijn gewend om forten om ons heen te bouwen, maar dat bevordert een gevoel van afgescheidenheid, de basis voor oorlog. Door elkaars kwetsbaarheid juist te eren, kunnen we de vreugde van verbinding ontdekken.”

Allemaal verbonden

Van tevoren vroeg ik me af hoe lang ik zou meelopen. Hoe het moest met plassen onderweg en of ik wel genoeg water bij me had. Al wandelend bereikt mijn hoofd een staat van zorgeloosheid en in mijn buik voel ik een diepe vrede. Mijn hart is zo open dat ik vreemden zou kunnen knuffelen. Ik denk terug aan de woorden van pastor Harcourt Klinefelter (88) vanochtend. Als voormalig persvoorlichter van Martin Luther King was hij betrokken bij de Washington Mars in 1963 (met de beroemde ‘I have a dream’ speech) voor gelijke behandeling van Afro-Amerikanen. “It didn’t really change much in Congress,” kijkt hij terug. “But it did change the people who walked together.”

Vandaag heb ik een klein beetje mogen proeven aan het lopen van een vredesmars en ik merk aan den lijve hoe groot de impact kan zijn. De bezinning tijdens de ceremonie, het omkijken naar elkaar, het gedeelde verlangen naar vrede, de diepe gesprekken onderweg… Het brengt mij de innerlijke vrede die ik vanochtend als wens op een briefje schreef voor een medepelgrim. Na drie uur wandelen komen we aan bij station Duivendrecht en dat voelt voor mij als een natuurlijk moment om af te zwaaien.

Daar ontmoet ik Miwa, die in alle rust het olielampje staat bij te vullen waarmee ze de Flame of Hope langs de route draagt. Of ik een wens wil ‘toevoegen’ aan de vlam, vraagt ze. Ze maakt een filmpje terwijl ik de diepe wens uitspreek dat we eenheid mogen ervaren in de wereld.

Twee hekkensluitende Peacewalkers komen nog voorbij, de route vervolgend naar Abcoude. Om afscheid te nemen van de Peacewalk, zwaai ik ze enthousiast uit. Een van hen draait zich verrast om: “Kennen wij elkaar?” Even voel ik wat schaamte, dan roep ik terug: “Nee, maar we zijn toch allemaal verbonden?” Hij knikt lachend. “May you widen your heart, to receive every stranger as a friend.” Met die zegen van Huub Oosterhuis deed pastor Arjan Broers ons vanochtend uitgeleide. Ik ben blij dat ik daar dankzij de Peacewalk iets van heb mogen ervaren.

Meer weten?

• De Peacewalk gaat door tot juni 2027 en je kunt op elk moment aanhaken, voor zo lang als je wilt. Op de website vind je informatie en een kaart met de planning van de route.  
• Je kunt de Peacewalk ook ondersteunen met je praktische hulp of donatie.
• Op 6 juni vindt een Peacewalk Support Walk plaats. Een walk van één dag, in eigen land, als teken van verbondenheid met de walkers onderweg.

Met dank

Dit artikel verscheen eerder op platform Bodhi in iets andere vorm. Met dank aan hoofdredacteur Judith Sudholter – voor haar vraag een reportage over de Peacewalk te maken en haar tekstsuggesties. En aan Myrna van Heeringen voor het maken van de mooie foto’s.

Naar de Aarde update

Het boek Naar de Aarde is uitverkocht en ik schrijf al een tijd geen blogs meer… Schrijven lijkt teveel op ‘werk’ nu ik dit als freelancer doe. Ik ben blij als ik de laptop dicht kan klappen, op naar buiten en de tuin in. Ik heb wél veel inspiratie en een groeiend verlangen om die te delen. Zo blijft de ‘Naar de Aarde’ vraag actueel: hoe kan ik mijn leven zo dicht mogelijk bij mezelf vormgeven? Dit artikel voor Bodhi wilde ik dolgraag schrijven, het lijkt een beetje op een blog! Opeens viel me in dat ik het hier kon delen met jou, in plaats van op Facebook. Mijn hart ging er van zingen 🙂